امکان نظارت بر قیمت خودرو کارکرده وجود دارد؟

اگر در فضای اینترنت در مورد نحوه تعیین قیمت خودرو در کشورهای توسعه یافته تحقیق کنید، از سادگی این روند شوکه میشوید. . در این کشورها تنها فرآیند تولید خودرو است که در تعیین قیمت خودرو کارکرده تاثیرگذار است. هر خودروی جدیدی که برای تولید آماده میشود، یک قیمت پیش فرض با توجه به تمامی شرایط بازار در نظر گرفته میشود. پس از استقبال مردم در رونمایی این خودرو به تولید انبوه میرسد، سپس تیراژ و ارزش برند بر روی قیمت خودرو کارکرده تاثیر گذار است. پر واضح است که قیمت خودرو کارکرده برندهای ارزشمندتر بالاتر از سایر برندهای بازار میباشد. ولی جالب تر اینکه بخاطر بالا بودن سطح رقابت بین برندهای کشورهای پیشرفته، هرچه تولید خودروی خاصی بالاتر برود، قیمت کمتر میشود.

حال اگر بر روی فرآیند قیمت گذاری خودرو در ایران مطالعه کنید، با در هم تنیدگی دستگاه های دولتی مواجه میشوید. خودروساز، شورای رقابت، ستاد تنظیم بازار، سازمان حمایت از مصرف کننده، سازمان هایی هستند که بصورت رسمی و مستقیم وظیفه تعیین قیمت خودرو کارکرده و نظارت بر بازار را بر عهده دارند. البته اضافه شدن سازمان حفاظت از مصرف‌کنندگان که اخیرا نام خود را به سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان تغییرنام داده است، به منظور جایگزینی شورای رقابت انجام گرفته است و به این ترتیب که این سازمان برای جلوگیری از وارد شدن ضرر به خودروسازان قدم به این شورا گذاشته است.

پس عملا سازمانی برای حمایت از مصرف کننده و جلوگیری از کاهش قدرت خرید مردم نیست. اما شاید بپرسید که خودروسازان در این بازار پرتلاطم چه ضررهایی متحمل شده اند؟ علت این حمایت های یک طرفه چیست؟ در این مقاله از همراه مکانیک میخواهیم پس از پاسخگویی به این پرسش‌ها، سراغ خودروهای پر طرفدار در خیابان‌های ایران رفته و روند تغییر قیمت آن‌ها را در سال‌های اخیر بررسی کنیم.

دود گرانی خودرو به چشم چه کسانی می‌رود؟

شاید برای شما هم عجیب باشد که این گران شدن خودرو تنها مصرف ‌کنندگان را دچار آسیب نمیکند و بر روی قدرت خرید آن‌ها تاثیر منفی نگذاشته است. بلکه خودروسازان نیز از این روند ناراضی بوده و قصد دارند تا حد ممکن این روند را تغییر دهند. با این حال این واسطه‌ها و دلالان هستند که افسار گرانی خودرو را محکم چسبیده و به هیچ وجه حاضر به رها کردن آن نیستند. احتمالا اگر قصد خرید خودرو صفر داشته باشید، متوجه شده‌اید که قیمت خودرو کارکرده در بازار تا چه اندازه با قیمت اعلام شده از سوی کارخانه و حتی قیمتی که در شبکه ایران کالا منتشر می‌شود، متفاوت است. همین تفاوت قیمت باعث می‌شود که خودروسازان دچار آسیب شوند.

به این صورت که نهادهای نظارتی و دستگاه‌های دولتی که در تعیین قیمت خودرو کارکرده تاثیرگذارند، به خودروساز فشار می‌آورند که قیمت تمام ‌شده خودرو را نسبتا پایین اعلام کند تا خریداران بتوانند از فرصت پیش آمده برای خرید خودرو استفاده کنند. این در حالیست که هیچ دستگاه نظارتی برای نظارت بر نحوه قیمت‌ گذاری بر روی خودرویی که از کارخانه خارج شده وجود ندارد. در نتیجه همان خودرویی که در کارخانه با قیمت ارزان ‌تری به فروش می‌رسد، در بازار با قیمت بسیار بیشتری به دست مصرف‌ کننده خواهد رسید. به همین دلیل خودروسازان تصمیم می‌گیرند که روند تولید خود را کاهش داده و خودروی کمتری را به بازار بفرستند. در نتیجه تعادل میان عرضه و تقاضا از میان رفته و خودرو گران‌تر از پیش خواهد شد.

یکی از اقداماتی که نهادهای مسئول در تعیین قیمت خودرو کارکرده و حفظ حقوق خودروسازان برای جلوگیری از آسیب به خودروسازان ایرانی انجام داده‌اند، تصمیم به گرانی خودرو در ابتدای هر فصل است. بر این اساس خودروسازان حق دارند که هر سه ماه یک بار بنا به تشخیص خود تا بیست و پنج درصد قیمت خودرو کارکرده را بالا ببرند. این تصمیم که به نظر نمی‌رسد هیچ حقی برای مصرف‌کننده قائل شده باشد، در مهرماه 99 اجرایی شد. با این تفاوت که قیمت خودرو صفر کیلومتر نه 25 درصد، بلکه چهل درصد افزایش یافت. خودروهایی که روزی وسیله‌ای برای حمل و نقل و امرار معاش مردم بودند، امروز با گذشتن از مرز حداقل صد میلیون تومان به کالاهای لوکسی تبدیل شده‌اند که داشتن آن‌ها برای یک کارگر ایرانی حتی در خواب نیز ممکن نیست.

ورق زدن دفترچه خاطرات خودروهای ملی در ده سال اخیر

وقتی قیمت خودرو کارکرده در اوایل دهه نود را بررسی میکنیم، احتمالا احساس خواهیم کرد که از آن سال تاکنون سالهای طولانی گذشته است. سال‌هایی از عمر ما که خودرو کم ‌کم از دسترس قشر آسیب‌پذیر دور شد و به جمع کالاهای لوکس و سرمایه‌ای پیوست. تا جایی که امروزه خودرو نه به عنوان یک کالای مصرفی بلکه به عنوان یک کالای سرمایه‌ای در بورس کالا محسوب می‌شود.

خودروساز ایرانی سال‌ها است که از نظر کیفی درجا زده است. حتی از دید بسیاری از کارشناسان بررسی روند خودروسازی در ایران دارای یک شیب ثابت هم نبوده و حتی به سمت منفی شدن گرایش دارد. چرا که در گذشته خودروهای ملی ما مانند پیکان که رایج‌ ترین خودرو در خیابان‌های ایران بود، از فناوری روز استفاده کرده و خودروسازان سعی داشتند خود را با روند خودروسازی در جهان همگام کنند. این در حالی است که خودروسازی امروز ایران نه تنها هیچ تلاشی برای بهبود کیفیت کالاهای خود نمی‌کند، بلکه اصلا قصدی برای حضور در رقابت جهانی نداشته است. این موضوع با خروج شرکت‌های اروپایی از ایران و قطع نظارت آن‌ها تشدید شده و تا حد زیادی کاهش کیفیت خودروهای ملی را به دنبال داشته است. با این حال عدم پیشرفت کیفی و فنی خودروهای ملی هیچ مانعی برای افزایش قیمت آن‌ها نبوده و نخواهد بود.

استارت اولیه این افزایش قیمت در اواسط سال 91 زده شد. زمانی که خودروسازان تصمیم گرفتند با تهدید به کاهش تولید مطالبات خود را دریافت کنند. نقطه شروع این ماجرا پراید ده میلیون تومانی بود. تهدید خودروسازان به کاهش عرضه خودرو و انبار کردن خودروهای تولید شده در پارکینگ‌های وسیع پراید را به 12 میلیون تومان رساند. این روند تا 14 میلیونی شدن پراید و 40 میلیونی شدن پژو 206 ادامه پیدا کرد. نهایتا در پایان سال 91 پراید با قیمتی حدود 18 میلیون، پژو 206 حدود 55 میلیون و تیبا حدود 22 میلیون به فروش می‌رسید.

خودروسازان که راه حل گران کردن خودرو را پیدا کرده بودن این روال را ادامه دادند که در سال 93 قیمت پژو 405 به 30 میلیون، پراید به 20 میلیون و پراید هاچ‌بک به 21 میلیون رسید. پراید 20 میلیونی بازخوردهای منفی زیادی را به دنبال داشت و اعتراضات فراوانی را در میان مردم ایجاد کرد. تا جایی که بازار خودرو در رکودی سخت فرو رفت. اما احتیاج مردم به خودرو و وام 25 میلیونی دولت و تشدید تحریم‌ها باعث شد که خودروسازان در یک بازگشت طوفانی قیمت خودرو را تا حد زیادی افزایش دهند. همین هم باعث بالا رفتن قیمت خودرو کارکردهنیشز بود. قیمتی که امروز در عرض یک ماه 40 درصد افزایش یافته و صدای اعتراضی را به دنبال نداشته است.

منبع: سایت شمانیوز